Ở tuổi hai mươi, bạn bè dường như ở khắp nơi. Bạn học, bạn cùng lớp, bạn cùng phòng trọ, bạn cùng những buổi cà phê kéo dài đến khuya. Những cuộc trò chuyện có thể bắt đầu rất ngẫu nhiên. Và đôi khi kéo dài đến tận sáng.
Nhưng rồi khi bước sang tuổi ba mươi, bốn mươi, nhiều người bắt đầu nhận ra một sự thay đổi rất rõ.
Danh sách liên lạc trong điện thoại có thể dài hơn trước. Nhưng số người thật sự gần gũi lại ít dần.
Không phải vì chúng ta trở nên lạnh lùng hơn. Cũng không hẳn vì người khác thay đổi. Phần lớn chỉ là cuộc đời bắt đầu chuyển sang một giai đoạn khác.
Một sự thật thú vị về tình bạn
Nhà nhân học nổi tiếng Robin Dunbar từng đưa ra một phát hiện khá nổi tiếng trong khoa học xã hội. Ông cho rằng não bộ con người chỉ có thể duy trì khoảng 150 mối quan hệ xã hội ổn định. Con số này thường được gọi là Dunbar’s Number.
Nhưng trong 150 mối quan hệ đó, số người thật sự thân thiết lại rất nhỏ:
Sự phân bổ mức độ thân thiết trong tối đa 150 mối quan hệ mà não bộ có thể duy trì.
Điều này có nghĩa là: khi cuộc sống thay đổi, một số mối quan hệ tự nhiên sẽ dịch chuyển ra xa hơn trong vòng tròn đó.
Không phải vì tình bạn biến mất. Chỉ là nó không còn nằm ở trung tâm như trước.
Vì sao càng lớn bạn bè càng ít?
Thời gian trở nên hữu hạn hơn
Ở tuổi trẻ, thời gian dường như vô tận. Nhưng khi trưởng thành, cuộc sống đầy lên bởi công việc, gia đình, tài chính và sức khỏe. Thời gian dành cho các mối quan hệ trở nên ít hơn nhưng chọn lọc hơn.
Con người bắt đầu thay đổi
Nhà tâm lý học Erik Erikson cho rằng tuổi trung niên là lúc ta suy nghĩ về ý nghĩa cuộc sống và giá trị cá nhân. Khi hệ giá trị thay đổi, một số mối quan hệ tự nhiên cũng không còn cùng hướng.
Cuộc sống đưa mỗi người đi một hướng
Cuộc sống thay đổi địa hình của các mối quan hệ. Bạn bè có thể chuyển thành phố, tập trung gia đình hay sự nghiệp riêng. Tình bạn không kết thúc, chỉ là con đường không còn song song.
Chúng ta chọn lọc hơn
Theo thuyết Socioemotional Selectivity của Laura Carstensen, khi nhận thức giới hạn thời gian, ta ngừng xã giao và ưu tiên người thật sự hiểu mình. Vòng tròn nhỏ lại, nhưng chiều sâu lớn hơn.
Tình bạn “bảo trì thấp”
Khi trưởng thành, có một dạng tình bạn rất đặc biệt mà nhiều người bắt đầu trân trọng hơn. Đó là thứ thường được gọi là tình bạn “bảo trì thấp”.
- Bạn có thể không gặp nhau nửa năm.
- Không nhắn tin suốt vài tháng.
Nhưng khi ngồi lại với nhau bên ly cà phê, câu chuyện vẫn tiếp tục tự nhiên như ngày hôm qua. Không có sự trách móc kiểu: “Sao lâu vậy không gọi tao?”
Chỉ có một sự hiểu ngầm: Ai cũng đang bận chiến đấu với cuộc đời của riêng mình.
Và vì thế, việc vẫn còn có thể ngồi xuống cùng nhau đôi khi đã là đủ.
Ít bạn bè hơn có phải điều xấu?
Không hẳn. Thực ra nhiều nghiên cứu cho thấy chất lượng của tình bạn quan trọng hơn số lượng.
Khi một tình bạn khép lại
Có một cảm giác mà nhiều người trưởng thành từng trải qua, nhưng ít khi nói ra. Đó là cảm giác tội lỗi khi một tình bạn dần xa đi.
Chúng ta từng rất thân. Từng nghĩ sẽ giữ liên lạc mãi mãi. Nhưng rồi cuộc sống rẽ sang những hướng khác.
- Không có cãi vã.
- Không có phản bội.
Chỉ đơn giản là hai con đường không còn đi chung một đoạn nữa. Sự xa cách đôi khi không phải là thất bại của tình bạn. Nó chỉ là dấu hiệu rằng đoạn đường giao nhau đã kết thúc.
Trân trọng quá khứ. Nhưng không cần phải níu kéo hiện tại. Đó cũng là một dạng trưởng thành.
Một suy nghĩ cuối cùng
Tình bạn ở tuổi trưởng thành không còn ồn ào như trước. Ít những buổi tụ tập đông người. Ít những cuộc trò chuyện kéo dài đến khuya. Nhưng đôi khi nó lại đơn giản hơn rất nhiều.
- Chỉ là một tin nhắn hỏi thăm.
- Một cuộc gặp ngắn sau nhiều tháng không gặp.
- Hoặc chỉ cần biết rằng đâu đó vẫn có một người hiểu mình.
Và có lẽ khi trưởng thành, chúng ta dần nhận ra:
Tình bạn không phải là bao nhiêu người đi cùng mình, mà là ai vẫn còn ở đó khi cuộc đời đã đi qua rất nhiều ngã rẽ.
- Robin Dunbar – Social Brain Hypothesis
- Laura Carstensen – Socioemotional Selectivity Theory
- Harvard Study of Adult Development
- Erik Erikson – Stages of Psychosocial Development